Multiple Sclerose

Fysiotherapie speelt een belangrijke rol bij de behandeling van veel symptomen van MS.  Hoe, wat en wanneer is afhankelijk van de behoefte van de persoon met MS en wordt vastgesteld in overleg. Vroeger kregen mensen met MS vooral rust voorgeschreven om te voorkomen dat de symptomen erger werden. Dat is achterhaald: lichaamsbeweging is veilig voor mensen met MS en kan helpen om bijvoorbeeld vermoeidheid te verminderen, zwakke spieren onder controle te krijgen, compensatiemechanismen aan te leren. Kortom helpen om zo lang mogelijk zo goed mogelijk te blijven functioneren. In het dagelijks leven is het vaak lastig om met een trainingsprogramma te beginnen en het vol te houden. Daarom maken we in overleg met u een programma op maat. Maar ook wanneer een trainingsprogramma niet haalbaar is, kan fysiotherapie helpen bij bijvoorbeeld spasticiteit, pijn en trillen. FysioAlign heeft al meer dan 30 jaar ervaring met fysiotherapie bij MS en is aangesloten bij MS Zorg Nederland. Bij FysioAlign is met name ook aandacht voor tactieken die bij vermoeidheid en cognitieve problemen ingezet kunnen worden.

Multiple Sclerose (MS) is een ziekte van het centrale zenuwstelsel, dat zijn de hersenen en het ruggenmerg. Bij MS raakt het myeline, het dikke omhulsel dat de zenuwbanen en de hersenen beschermt, beschadigd door ontstekingen.  Daardoor komen signalen van en naar de hersenen niet of niet goed meer door. Je kan myeline vergelijken met de isolerende laag om een elektriciteitsdraad. Wanneer die beschadigd raakt, ontstaan haperingen of kortsluiting waardoor het apparaat niet meer (goed) werkt.

MS is een complexe chronische ziekte. De wisselende klachten kunnen ook veroorzaakt worden door andere aandoeningen en ziekten. Zelfs door stress en neerslachtigheid. Daardoor kan het lang duren voordat de diagnose wordt gesteld. Zelfs als de ziekte ogenschijnlijk niet verandert of geen of weinig klachten geeft, is het proces toch actief. Dat noemen we de subklinische fase.

Het is duidelijk dat MS een auto-immuunziekte si waarbij het afweersysteem het eigen gezonde lichaamsweefsel aanvalt. Ook komt MS vaker voor bij vrouwen dan bij mannen en meer bij Noord-Europeanen. De oorzaak van MS is echter nog niet duidelijk.

MS kan heel onvoorspelbaar verlopen. De verschijnselen kunnen opkomen en verdwijnen, soms met geringe lichamelijke problemen, soms met ernstige invaliditeit. Deze onvoorspelbaarheid en onzekerheid over het verloop kan heel belastend zijn voor patiënten en de omgeving. Het is onduidelijk wanneer iemand met MS heel ziek zal zijn. Het kan ineens veel slechter gaan doordat er nieuwe ontstekingen ontstaan, dat heet een schub. Patiënten met een schub worden over het algemeen opgenomen en in het ziekenhuis behandeld.

Klachten

Mensen met MS hebben verschillende klachten die samenhangen met de plaatsen in het centrale zenuwstelsel waar de littekens van de ontstekingen zijn gevormd. Bijvoorbeeld

  • Vermoeidheid
  • Moeite met lopen en staan
  • Zware benen
  • Doof gevoel, tintelingen in handen en vingers (soms helemaal geen gevoel meer in de vingers)
  • Slecht en wazig zien en pijn in/achter de ogen door een ontsteking van de oogzenuw,
  • Duizeligheid door evenwichtsstoornissen
  • Spasticiteit
  • Pijn
  • trillen

Cognitieve problemen zoals problemen met het (korte termijn) geheugen, met concentratie, met vertraagde informatieverwerking, door te abstract redeneren en problemen met het probleemoplossend vermogen

Vermoeidheid

Vermoeidheid is een van de meest gemelde klachten bij MS en tevens een van de meet invaliderende symptomen. Vermoeidheid is erg complex en de precieze oorzaak is onbekend. Waarschijnlijk vindt de vermoeidheid bij MS zijn oorzaak in schade aan het centrale zenuwstelsel, we noemen dat primaire vermoeidheid. Het lichaam reageert op deze schade door reacties te vertragen en dat veroorzaakt een gevoel van vermoeidheid

  • Uitputting: een overweldigende moeheid die geen verband houdt met activiteit of inspanning
  • Kortsluiting: in bepaalde spiergroepen, bijvoorbeeld de hand na een poosje schrijven
  • Moeheid door hittegevoeligheid: stijging van de lichaamstemperatuur kan ook moeheid veroorzaken

Moeheid kan ook het gevolg zijn van andere factoren die geen direct verband hebben met MS. Dit noemen we secundaire vermoeidheid, voorbeelden zijn

  • Problemen met slapen door bijvoorbeeld krampen, pijn, depressie, ongerustheid
  • Infecties: de lichaamstemperatuur stijgt als je griep hebt
  • Inspanning
  • Sommige medicijnen hebben sufheid of vermoeidheid als bijwerking
  • Depressie, kan het gevolg zijn van schade aan het centrale zenuwstelsel, maar ook van de emotionele en psychische belasting die een ziekte als MS met zich meebrengt
  • Licht en temperatuur in de omgeving

Het is belangrijk dat we proberen de vermoeidheid onder controle te krijgen. Omdat vermoeidheid zo complex is, vereist dat een aanpak op verschillende fronten waarbij zowel de omgeving (mantelzorgers) als de betrokken zorgprofessionals met elkaar samenwerken. De fysiotherapeut kan helpen met versterken, ontspannen en strekken van de spieren. Daardoor verbeteren de houding, de bloedsomloop en de beweeglijkheid van de gewrichten. Daarnaast stelt de fysiotherapeut een oefenprogramma samen om de conditie zo goed mogelijk te houden. Een optimale conditie vermindert vermoeidheid.

Cognitieve veranderingen

Ongeveer 45-65% van de mensen met MS ervaart cognitieve veranderingen. Het is een onzichtbaar symptoom dat angst en wanhoop veroorzaakt, omdat het ongrijpbaar en moeilijk te begrijpen is. Bij cognitieve problemen is er vaak sprake van storingen in de verbindingen tussen de verschillende hersendelen en de zintuigen. Dat kan aanleiding geven tot problemen met aandacht, informatieverwerking, oriëntatie.

  • Aandacht: complex onderdeel van het denkvermogen. Het gaat bijvoorbeeld over focussen op een gedachte of taak, over onthouden van nieuwe dingen, negeren van afleiding, verplaatsen van gedachten, details opmerken
  • Geheugen: systeem voor registratie en opslag en voor het opvragen van informatie. Het geheugen stuurt vermogen om verbanden te leggen tussen heden, verleden en toekomst. Bij MS gaat het vooral om het korte termijn en het zintuigelijk geheugen.
  • Taal: moeilijk op woorden kunnen komen en moeite met verbale vloeiendheid. Dat laatste is in het tempo van een conversatie de juiste woorden kiezen.
  • Oriëntatie: vooral het verwerken van visuele informatie waardoor het moeilijk is om bijvoorbeeld hoeken in te schatten, je een voorstelling te maken van iets (visualiseren), diepte en afstand in te schatten.
  • Informatieverwerking: meer tijd nodig hebben om te reageren op informatie bijvoorbeeld in een gesprek of het begrijpen van verkeersborden. Wanneer er minder informatie wordt opgenomen kan dat lijken op geheugenproblemen

Er zijn verschillende tactieken om met cognitieve problemen om te gaan. Het is daarbij belangrijk om te bepalen of er andere factoren zijn die cognitieve problemen veroorzaken, zoals vermoeidheid, spanningen, slaaptekort en somberheid. Daarnaast is een gezonde leefstijl belangrijk met voldoende beweging. Bij FysioAlign besteden we extra aandacht aan cognitieve problemen door bewegingsoefeningen te combineren met oefeningen die het geheugen trainen, vloeiendheid en aandacht en informatieverwerking uitdagen.

Referenties

Prettige en persoonlijke manier van behandelen

Weet veel, kan mij zo nodig een oppepper geven

Deskundige behandelingen in een ontspannen sfeer

Professionele vakvrouw die weet waar ze over praat

Top